بعد مىفرمايد : و مخالف حقّ و قرين باطل است ؛ چنان‌كه مذكور شد كه حقّ ، از خصال عقل است ، و باطل ، از خصال جهل است ؛ پس هوا ، قرين باطل است و مخالف حقّ است ؛ و باطل ، دنياى ملعونه‌اى است كه به هواى نفس و شهوت - بدون رضاى الهى - حاصل آيد ، و حقّ ، دين كامل مطلوب است كه به مشاورت عقل ، ادراك شود . بعد مىفرمايد : قوّهء هوا و جهل ، از شهوت است ؛ زيرا كه شهوات حيوانيّه ، منبعث مىكند نفس را بر حيل و تدابير در تحصيل مرغوبات خود ، و باعث مىشود غفلت از كمالات و علوم انسانيّه را . و غفلت ، مبدإ تمام جهالات است . و سبب ظاهر شدن هوا ، از خوردن حرام است ، و غافل شدن از فرائض الهى و خوار شمردن سنّت‌هاى حضرت رسول - صلّى اللّه عليه و آله - است ، و منغمر « 68 » شدن در لهو و لعب نفسانى دنيوى است ، كه : إِنَّمَا الْحَياةُ الدُّنْيا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ « 69 » . پس عاقل ، آن است كه متابعت نكند نفس امّاره و هوا را كه ضدّ عقلند ، تا گرفتار لهو و لعب دار الغرور دنيا و مال و جاه آن نگردد كه باعث « خزى و خذلان » « 70 » است ، و به مشاورت و راهنمايى نور عقل ، متابعت نمايد عقل كلّىّ الهى را كه خليفهء الهى است ، تا و اصل گردد به دار السّرور آخرت و نعيم آن ، در جوار قرب پروردگار فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ « 71 » ، « بحوله و منّه و فضله » « 72 » . * * *

--> ( 68 ) - فرورونده ، غوطه‌ور ( 69 ) - همانا كه زندگى دنيا ، بازيچه و هوسرانى است : سورهء 47 آيهء 36 ( 70 ) - رسوايى و خوارى ( 71 ) - به منهج اوّل ، صفحات 35 ، 118 ، 201 و 466 رجوع شود . ( 72 ) - به احاطهء قدرت ، و يارى و كرم او